WIZYTA PAPIEŻA JANA PAWŁA II W KAZACHSTANIE   22 - 25.09.2001 r.

Historia Kazachstanu i chrześcijaństwa w Kazachstanie
 

• III tysiąclecie przed Chr. – ludy indoeuropejskie w poszukiwaniu pastwisk dla bydła migrują na stepy Azji Centralnej i Syberii.
• Koniec I tysiąclecia przed Chr. – migracja Hunów ze Wschodu; nieustanne wojny w tym rejonie.
• Pierwsze wieki naszej ery – epoka dominacji Turków.
• Państwo Karluków – IX wiek: Karakonidzi
• XIII w. Inwazja Mongołów, zniszczenie potęgi Karluków.
• Wpływy islamu, chrześcijaństwa (nestorianie) i buddyzmu.
• Czingis-chan – inwazja dokonana przez jego ordy (zdobycie nowych pastwisk). Mongołowie niszczą Korozain, kraje Kaukazu, Rosji. W roku 1224 Czingis-chan powrócił do ojczyzny; tu zainteresował się daoizmem (upadek życia ludzkiego na ziemi), przeżywa kryzys duchowy, również kapłani chrześcijańscy modlili się za Czingis-chana. Potem większość Kazachstanu znajdzie się w rękach jego syna.
• W wieku XV uwięzieni sułtani odzyskują władzę na stepie.
• W tym wieku tworzy się Chanat kazachski.

• Chan Tauke, na przełomie XVII/XVIII wieku – prawodawca kazachski (kodeks – Siedem Praw).
• Koniec XVIII – wpływ Rosji.
• W latach 30-50-tych XIX wieku wiele powstań kazachskich z powodu niezadowolenia wobec polityki wobec cara.
• 1867-1868 – rosyjskie reformy na stepie kazachskim; ustanowienie 3 gubernatorów.
• 1916 r. – powstanie w Kazachstanie: pragnienie uwolnienia się od Rosji.
• Wojna domowa po rewolucji, przegrana Kazachów.

• Kazachowie brali udział też w rewolucji 1905 i 1917 roku, choć z racji swego rozwoju – będącego jeszcze na etapie feudalnym – dalecy byli od przejęcia ideologii walki klas (nie było wsród nich nawet klasy proletariatu).
• Rok 1920 – powstała autonomiczna radziecka republika Kirgizko-kazachska ze stolicą w Oremburgu
• Rok 1929 – stolicą Republiki Kazachstanu zostaje Ałma-Ata.
• 1931-33 – lata głodu, nawet brak chleba.
• Czasy kolektywizacji – Kazakom zabrano bydło do kołchozów, ich samych w nich zatrudniono, jako lud koczowniczy, nomadów, nie mogli przywyknąć do zamknięcia w gospodarstwach kolektywnych, wielu się nie przystosowalo, powymierało, niektórzy zaś uciekli do Mongoli.
• 1936 r. – Kazachstan traci autonomię, staje się jedną z republik sowieckich.
• Lata 1941-45 – udział Kazachów w II wojnie światowej.
• Kazachstan – dostarcza chleb dla frontu.
• Podczas wojny i po wojnie kraj ten staje sie miejscem przesiedleń dla więźniów wojennych.
• Lata 30-te, polityka Stalina, lata kolektywizacji, przesiedleń Polaków z Ukrainy, Niemców z Powołża, ogromnych grup ludności, które nie poddawały się planom nakreślonym wobec nich przez władze sowieckie. Przesiedlano ich głównie w rejon Karagandy, gdzie przymuszano do najcięższych prac, począwszy od pracy w kopalniach.
• Po wojnie pojawił się nowy plan rozwoju ekonomicznego wobec tego kraju. Od 1954 roku rozpoczyna się zdobywanie tych dziewiczych ziem. Kazachstan był uważany  za magazyn surowców naturalnych, które stąd zaczęto wydobywać.
• W 1945 r. nastąpiła pierwsza eksplozja nuklearna w Semipalatyńsku (poligon nuklearny), potem były następne, które pociągnęły za sobą niebezpieczne konsekwencje ekologiczne.
• Od 1949 do 1989 roku dokonano tam ponad 500 doświadczeń nuklearnych.
• „Nevada-Semipalatyńsk” – ruch przeciw próbom nuklearnym zainicjowany przez ambasadora Kazachstanu w Italii.
• Zamknięcie poligonu nastapiło dopiero w 1991 r. zgodnie z nakazem prezydenta Nazarbajewa po uzyskaniu niepodległości przez Kazachstan.
• W latach 60-tych zaczynają wracać do Kazachstanu grupy Kazachów z Chin.
• W 1978 roku została podjęta ostatnia Konstytucja sowiecka, która została również zastosowana w Kazachstanie.
• 17-18.XII.1978 r. protesty studentów w Ałma-Acie przeciw polityce Moskwy. Represje wobec nich, ale w roku 1991 roku zostają oni zrehabilitowani przez prezydenta Nazarbajewa.
• 2.X.1991 r. z Bajkonuru (znajdującego się w centrum Kazachstanu) został wysłany w kosmos astronauta kazachski G.O. Aubakirov.
• XII.1991 – Nazarbajew został wybrany pierwszym Prezydentem w historii Kazachstanu (jeszcze wewnątrz systemu sowieckiego). Ale już 16. XII. 1991 r. zostaje ogłoszona pełna niezależność Republiki Kazachskiej.
• 28.I.1993 r. Rada Republiki zatwierdziła pierwszą konstytucję niezależnej Republiki Kazachstanu.
• 30.VIII.1995 została zatwierdzona aktualna Konstytucja Republiki Kazachstanu.
• W październiku 1997 r. stolica zostaje przeniesiona z Ałma-Aty do Akmoły (z południa do centrum kraju), która zmieniła nazwę na Astana (czyli stolica po kazachsku).

• Kazachstan: 2.717.300 km?  (9 razy większy od Polski i większy od Wspólnoty Europejskiej o 500.000 km?).
• Pocz. III w. – miasto Merva, pierwsi chrześcijanie (dzisiejszy Turkmenistan), pół. Korozain
• Budowle chrześcijańskie z końca II w. po Chrystusie.
• W w. IV była tutaj siedziba biskupia. W końcu IV wieku, pocz. V w. pojawił się klasztor melchicki.
• Wiek V – powstaje metropolia biskupia dla chrześcijan o tendencjach nestoriańskich, powstają świątynie i klasztory.
• W Azji Centralnej nestorianie przybierają imię Yelikowen Kiao, czyli religia Ewangelii.
• Do XIII wieku pod władzą Patriarchy nestoriańskiego było 25 metropolii i około 150 biskupów.
• Jedna z tych metropolii zrodziła się w Maracaud (Samarcanda), antyczna stolica Sogdiany, słynny historyczny rejon w Azji Centralnej.
• W połowie wieku VII żył metropolita Ilia di Merva, któremu przypisuje się udział w nawracaniu Turków. Aktywne Kościoły istniały w Taraz i Mirche, Khajalik nad rzeką Ili, w wieku VIII następuje nawrócenie się Ujgurów.
• W 1009 roku zostali ochrzczeni przez misjonarzy nestoriańskich liczni przedstawiciele grup etnicznych – kereici (język mongolski), na czele z chanem, który przybrał imię Marguz (Marek).
• Chrześcijanami zostawali często ludzie ze sfer rządzących, z rodzin władców mongolskich, kobiety na dworze, najznakomitsi ministrowie na dworze chana.
• Za czasów panowania Wielkiego Chana Khubilay (1260-1295) kupcy weneccy Matteo i Marco Polo odkryli na południu kraju istnienie ponad 700.000 rodzin chińskich (!), które nazywały siebie chrześcijanami, a które najprawdopodobniej należały do jednej z gałęzi Kościoła nestoriańskiego lub manichejskiego (istniał w prowincji Fu-kien aż do wieku XVII).
• Misje katolickie w wiekach XIII i XIV
• Poprzez swoich przedstawicieli Papieże rzymscy zawiązują kontakty dyplomatyczne pomiędzy Europą Zachodnią a Wschodem, już w XII w., a jeszcze mocniej w XIII w.
• W okresie średniowiecza następuje aktywizacja misyjna zakonów monastycznych, choć nie o charakterze misyjnym, ale przejawiających wielką gorliwość misyjną.
• Przykładem franciszkanin Ghioma de Rubruca (1253-1255): odbył podróż misyjną (ok. 16.000 km), która trwała 2 lata, z Konstantynopola do Karakorum, stolicy imperium na stepie. Większa część tej podróży przechodziła przez obecny Kazachstan.
• W jego relacji spotykamy często opisy mieszkańców tego kraju.
• Efektem tej podróży apostolskiej było spotkanie z Wielkim Chanem Munche, który potem przyjął chrześcijaństwo.
• Franciszkanin z Flandrii starał się też nawrócić Chana Sartac, syna Batuchana, a wnuka Czingis-chana. W roku 1254 przyjął on chrześcijaństwo, co spotkało się z przychylnością papieża Innocentego IV.
• Papież Mikołaj III: pierwsze próby organizacji struktur kościelnych na terytorium Kazachstanu i w Azji Centralnej.
• Rok 1278 – pierwsze próby Stolicy Świętej, by zorganizować struktury kościelne na terenie Kazachstanu i Azji Centralnej – organizowanie diecezji na terenie Kipciak, który należał do papieża Mikołaja III. To nastąpiło po licznych nawróceniach, które dokonały się dzięki gorliwej pracy franciszkanów.
• Franciszkanie, którzy żyli na terytorium Kipciak, otrzymali od Chana, najprawdopodobniej Monche-Timur (1267-1280) przywileje, które potem zostały odnowione przez jego następców, np. wszyscy kapłani rzymscy zostali zwolnieni ze służby wojskowej, z podatków itp., a państwo podjęło się ochrony misjonarzy.
• Abp Jan z Montecorvino (1247-1330), apostoł Azji Centralnej, został wysłany przez papieża Mikołaja V. Spotkał się z przychylnością księcia regionu Tenduk (ochrzczonego przez nestorianów), o imieniu Jerzy, które w wymowie Turków przybiera formę Kerghiz, Kirghiz. To imię posłuży dla nazwania grupy etnicznej Kirghizów – „Lud św. Jerzego”.
• Pod wpływem Jana z Montecorvino Kirghiz nawrócił się na katolicyzm. Służył mu podczas Mszy św. i zbudował w stolicy piękną świątynię.

Za pontyfikatu papieża Jana XXII powstaje struktura kościelna w Azji Centralnej: arcybiskup i 6 biskupów. Razem było 31 diecezji misyjnych.
Po abp Janie z Montecorvino został mianowany przez Jana XXII następny franciszkanin – Arcybiskup Mikołaj.
Następnie w 1338 bp Ryszard z Burgundii z siedzibą w katedrze Almalik.
Po śmierci przychylnego Kościołowi chana następują prześladowania, gdy na tronie pojawia się chan derwisz; niszczy klasztory, zabity zostaje Ryszard z Burgundii, 3 bracia mnisi, 3 bracia konwersi i kupiec Wilhelm z Modeny di Genova. To byli męczennicy tamtejszego Kościoła.
Ze względu na trudną sytuację Stolica Święta nie wysyłała już tutaj swych misjonarzy.

Sytuacja aktualna
 

W wieku XVIII następuje przyłączenie Kazachstanu do Rosji.
Caryca Katarzyna Wielka z troski o stan religijny emigrantów niemieckich i holenderskich założyła metropolię w Mohylewie, która była ostoją dla katolików w Imperium Rosyjskim.

W 1847 roku została założona archidiecezja w Tyraspolu z centrum w Saratowie, do której należały też parafie z pół. Kazachstanu.

Po 1917 roku Kościół znalazł się w bezlitosnych i krwawych trybach komunizmu.

Ogromna liczba katolików została zesłana na stepy Azji Centralnej, setki księży umierało w obozach zsyłek, wkraczając na drogę męczeństwa, jak ich poprzednicy ze średniowiecza. Za świętych uważano takich kapłanów, jak bp Aleksander Chira, Władysław Bukowiński, Aleksander Staub.
Ojciec Święty tego roku na Ukrainie beatyfikował dwóch męczenników Kazachstanu greko-katolików: biskupa Nikitę Budka i ks. Aleksieja Zarickiego.

Teraz w Kazachstanie żyje ok. 8.000.000 muzułmanów-sunnitów, 6.186.960 prawosławnych, 360.000 katolików obrządku rzymskiego, jest też wspólnota greko-katolicka.

Po upadku imperium sowieckiego katolicy uczynili wszystko, by odrodził się starty na proch przez komunistów Katolicki Kościół.

Ojciec Święty na początku lat dziewięćdziesiątych powołał w Kazachstanie nowe struktury kościelne.
Wiosną 1991 roku powstała Administratura Apostolska Kazachstanu i Azji Centralnej (obejmowała też inne republiki: Uzbekistan, Tadżykistan, Kirgistan i Turkmenistan).

13 kwietnia 1991 roku Papież mianował Administratorem Apostolskim bp Jana Pawła Lengę. Miasto Karaganda, będące centrum życia duchowego katolików i miejscem ich męczeństwa, zostało centrum nowej Administratury.
Nieco później zawiązały się stosunki dyplomatyczne pomiędzy Kazachstanem a Stolicą Świętą: w 1995 roku Abp Marian Oleś został mianowany Nuncjuszem Apostolskim Ałmaty.

W 1997 roku katolicy czterech innych republik otrzymali status „Sui iuris”. Obecnie w Kazachstanie jest ok. 250 parafii, wybudowano 20 kościołów i wiele kaplic parafialnych.

W 1998 roku założono pierwsze seminarium w Kazachstanie, p.w. Matki Kościoła w Karagandzie.
24.09.1998 roku został podpisany układ o wzajemnej współpracy pomiędzy Republiką Kazachstanu a Stolicą Świętą. Kazachstan jest pierwszą z republik ZSSR, która zawarła z Watykanem taki układ.

6 sierpnia 1999 roku Stolica Święta powołała nowe struktury administracyjne: diecezję w Karagandzie (ks. Bp Jan Paweł Lenga) i trzy administratury – Astana (ks. Bp Tomasz Peta), Ałmaty (ks. Biskup Henryk Chowaniec), Atyrau (ks. Janusz Kaleta).

Sponsored by RCNet .