Wydawana w Almacie gazeta “Megapolis” zamieściła 18 lipca bieżącego roku artykuł pióra Bachytżaman Biegturganowej Niechże pomoże nam “kosmiczny rozum”. Autorka pisze na temat dużego zainteresowania w Kazachstanie spirytyzmem, mistyką, różnymi religiami, a także białą i czarną magią. Abstrahując od jej wywodów i komentarzy warto przyjrzeć się niektórym danym statystycznym, które podaje ona w swoim tekście. Mówią one nieco o religijności mieszkańców Kazachstanu. Mimo, że autorka nie podaje źródła tych danych i nic nie pisze o sposobie przeprowadzenia badań, warto chyba zapoznać się w przeddzień wizyty papieża w Kazachstanie z przedstawionymi liczbami.

Tabele przedstawiają rezultaty badań w dziewięciu różnych miastach Kazachstanu, stolicach oblasti położonych w różnych rejonach tego ogromnego państwa i bardzo nieraz różniących się od siebie pod względem pochodzenia, mentalności i zaangażowania religijnego.

Czy wierzysz w życie po śmierci?

(% wszystkich zapytanych)
 

Warianty odpowiedzi	Średnio	Almata	Astana	Atyrau	Karaganda	Kokszetawa	Taraz	Uralsk	Ust Kamienogorsk
Tak	32,4	31,9	30,5	23.5	27,1	52	39,7	11,8	43,6
Nie	34.8	32,5	50,8	18,5	40,6	14	29,4	70,6	24,3
Trudno powiedzieć	31,1	35,2	18.6	58	31,9	31	30,2	10,8	25,7
W sumie	98,3	99,6	99,9	99	99,6	97	99,3	93,2	93,6

W ankiecie zadano pytanie o wiarę w życie po śmierci. Ogólnie rzecz biorąc odpowiedzi rozkładają się na niemal trzy równe grupy po nieco ponad 30 %. Najwięcej wierzących w życie po śmierci jest w Kokszetawie i Ust Kamienogorsku, najmniej w Uralsku i Astanie.
Najwięcej niezdecydowanych w naftowej stolicy - Atyrau.
 

Czy wierzysz w “kosmiczny rozum”

(% wszystkich zapytanych)
 

Warianty odpowiedzi	Średnio	Almata	Astana	Atyrau	Karaganda	Kokszetawa	Taraz	Uralsk	Ust Kamienogorsk
Tak	52,6	55,3	36,4	51,9	53,1	64	68,3	18,6	58,6
Nie	22	21,2	40,7	9,9	11,6	11	11,1	63,7	18,6
Trudno powiedzieć	23,4	22,8	22,9	37	34,3	22	19,8	9,8	16,4
W sumie	98	99,3	100	98,8	99	97	99,2	92,1	93,6

Przekonanie, że istnieje jakiś "kosmiczny rozum", czy "wyższą inteligencja" jest charakterystyczne dla ludzi nie związanych, lub bardzo luźno związanych z konkretną religią. Przekonanie, że taka inteligencja istnieje, zdaje się jednocześnie mówić: nie jestem ofiarą jakiegoś kościoła, czy religii, chociaż nie neguję, że może istnieje rozum wyższy niż ludzki.

W świetle relacjonowanych badań najmniej wierzących i najwięcej niewierzących w "wyższą inteligencje" jest w Uralsku (18,6 %) co zdecydowanie odróżnia to miasto od innych, gdzie średnio wierzy 52,6 %. Na przeciwnym biegunie jest Kokczetawa (64 - 22 %).

Podobnie jak w poprzednim wypadku najwięcej niezdecydowanych jest w Atyrau 37 %.

Czy uważasz się za człowieka religijnego?

(% wszystkich zapytanych)
 

Warianty odpowiedzi	Średnio	Almata	Astana	Atyrau	Karaganda	Kokszetawa	Taraz	Uralsk	Ust Kamienogorsk
Tak	12,8	14,3	18,6	4,9	11.1	13	9,5	9,8	14,3
Bardziej tak, niż nie	33,5	27,2	37,3	35,8	48,8	49	27	24,5	31,4
Bardziej nie, niż tak	18,5	21,8	16,9	11,1	12,6	16	20,6	23,5	17,1
Nie	23,4	26,4	21,2	19,8	18,4	10	34,9	36,3	13,6
Trudno powiedzieć	10,5	9	6,8	28,4	8,7	11	7,1	2,9	20
W sumie	98,7	98,7	100,8	100	99.6	99	99,1	97	96,4

Mieszkańcy Kazachstanu nie uważają się za ludzi specjalnie religijnych. W sumie jednak tych, którzy powiedzieli "tak" i "bardziej tak, niż nie" jest 46, 3 %. Za mniej lub bardziej niereligijnych uważa się 41,9 %.

Podobnie jak w poprzednim wypadku w Uralsku najwięcej osób uważa się za ludzi niereligijnych. Ponad 60 % zapytanych uważa się za religijnych w Karagandzie i Kokszetawie.

W Atyrau jest tylko 4,9 % takich, którzy zdecydowanie uważają się za religijnych.
 
 
 

Czy czytałeś Biblię? (% wszystkich zapytanych)
 

Warianty odpowiedzi	Średnio	Almata	Astana	Atyrau	Karaganda	Kokszetawa	Taraz	Uralsk	Ust Kamienogorsk
Tak	35,2	33,7	42,4	9,9	39,6	39	42,1	11,8	51,4
Nie	56,3	54,9	57,6	75,3	58	52	54	79,4	35,7
W sumie	91,6	88,6	100	85,2	97,6	91	96,1	91.2	87,1

 

Czy czytałeś Koran? (% wszystkich zapytanych)
 

Warianty odpowiedzi	Średnio	Almata	Astana	Atyrau	Karaganda	Kokszetawa	Taraz	Uralsk	Ust Kamienogorsk
Tak	21,3	22,4	32,2	17,3	13	24	34,1	12,7	15,7
Nie	64.9	57,2	67,8	80,2	84,5	60	61,9	80,4	48,6
W sumie	86,2	79,6	100	97,5	97,5	84	96	93.1	64,3

Średnio tylko co trzeci mieszkaniec Kazachstanu czytał Biblię, czy też pewnie lepiej miał kontakt z Biblią. Co ciekawe jednak, w tym kraju, gdzie mieszka obecnie większość osób podająca się za muzułmanów Koran, wedle tych danych czytał tylko co piąty z zapytanych.

Przedstawione badania potwierdzają obserwacje księży pracujących w Kazachstanie, że mieszkańcy tego ogromnego kraju nie są zbytnio religijni. Związek z islamem jest silny, aczkolwiek oparty na pochodzeniu i selektywny. W miastach tradycyjnie prawosławnych (Uralsk) jest stosunkowo najwięcej osób uważających się za niereligijne.

Dodatek dla mało zorientowanych w geografii Kazachstanu

Astana, od grudnia 1998 r. nowa stolica Kazachstanu. Miasto położone w centralnej części państwa, w rejonie zamieszkałym do niedawna przez znaczącą liczbę Rosjan i innych narodowości, w tym Niemców i Polaków, obecnie w związku z przeniesieniem centralnych urzędów staje się bardziej kazachskie. Zakrojone na wielka skalę prace budowlane zmieniają z wolna Astanę w wizytówkę "nowego Kazachstanu".

Atyrau, “naftowa stolica Kazachstanu”. Stuczterdziestotysięczne miasto u północnych brzegów Morza Kaspijskiego. Przez całe dziesięciolecia zapomniane i zaniedbane mimo ogromnych złóż ropy naftowej i gazu. Stąd pochodzi obecnie bodaj około 90 % światowej produkcji czarnego kawioru ryb jesiotrowatych. Obecnie to miasto przeżywa boom naftowych inwestycji. Żyje tu około 90 % etnicznych Kazachów.

Karaganda, centrum przemysły ciężkiego: górnictwa węgla kamiennego, hutnictwa. Miejsce zsyłki tysięcy osób z całego byłego ZSRR. Dzisiaj nieco zaniedbane i wyludniające się z powodu bezrobocia w górnictwie i hutnictwie oraz repatriacji rodzin dawnych zesłańców. Jest to jednak ciągle drugie pod względem liczby mieszkańców miasto Kazachstanu. Stolica pierwszej w Kazachstanie diecezji katolickiej.
Kokszetawa - Miasto na północy Kazachstanu, w pięknej okolicy nazywanej często "kazachską Szwajcarią". W tych okolicach są bodaj największe skupiska katolików polskiego pochodzenia.

Taraz - dawniej Dżambuł. Miasto na południu Kazachstanu, blisko granicy z Uzbekistanem na przedgórzu Tien-szanu, nad rzeką Tałas. Do 1936 Aulije Ata, 1936-1938 Mirzojan. Liczył w 1995 r. 310,6 tys. mieszkańców. Ważny ośrodek gospodarczy i kulturalny kraju. Rafineria ropy naftowej. Rozwinięty przemysł chemiczny (produkcja nawozów sztucznych) oraz spożywczy.

Uralsk - ponad dwustutysięczne miasto leżące na zachodzie Kazachstanu blisko granic z Rosją. Duża część mieszkańców tego miasta to potomkowie Jaickich Kozaków, którzy strzegli onegdaj granic Rosyjskiego imperium. Siedziba jednego z trzech biskupów prawosławnych w Kazachstanie (obok Almaty i Czymkientu).

Ust-Kamienogorsk - miasto na przedgórzu gór Ałtaj, nad rzeką Irtysz. Stolica obwodu wschodniokazachstańskiego. 332,9 tys. mieszkańców (1991). Założone w 1720 roku. Blisko jednego z największych nuklearnych poligonów byłego ZSRR.